Unter den Bruecken (1946)


Helmut Käutner (1908-1980) begon in de jaren 20 en 30 een carrière in het theater, cabaret en de revue. Rond 1940 volgde zijn overstap naar de film.
Hij is te kenschetsen als een succesvol vakman, een acteursregisseur, met een voorkeur voor menselijke verhalen en liefdesgeschiedenissen.


Käutner is in vergetelheid geraakt, maar in 1992 verscheen een monografie, uitgegeven door de Stiftung Deutsche Kinemathek. Zijn meest bekende is Die letzte Brücke (1953), een film gesitueerd in Joegoslavië tijdens de Tweede Wereldoorlog. De titel verwijst naar de brug van Mostar, waar verwoed strijd om wordt geleverd. De film is een meeslepend melodrama, werd bekroond in Cannes 1954 en werd een kassakraker, mede door de vertolking van de hoofdrol door Maria Schell. Zijn meest succesvolle kleurenfilm is Der Hauptmann von Kopenick (1956), gebaseerd op het toneelstuk van Carl Zuckmayer, met Heinz Rühmann in de hoofdrol. Ook zijn overige oeuvre verdient echter aandacht.
 
Bestudering van zijn werk is vereenvoudigd door de zorgvuldig samengestelde dvd-editie van 2005 door het Goethe Institut. Mijn favoriet is de film Unter den Brucken (1946).
 
Unter den Brücken
Duitsland, 1946, 99 min., zw/w. Duits gesproken, Engels ondertiteld.
Regie Helmut Käutner. Gebaseerd op de roman van Walter Ulbrich.
Met: Hannelore Schroth (Anna Altmann), Carl Raddatz (Hendrik Feldkamp), Gustav Knuth (Willy).
 
Een boeiend, kleinschalig sfeerverhaal over de vriendschap en daarna de rivaliteit tussen twee binnenschippers, Willy en Hendrik. Ze worden allebei verliefd op Anna, wat hun gemoedelijke vriendschap zwaar op de proef stelt. Beiden dingen naar haar hand en ze spreken af dat de verliezer van boord zal gaan. Anna speelt het spel mee en hun samenzijn aan boord van het schip Liese-Lotte wordt een vredig-vrolijke idylle. Deze eindigt abrupt als Anna in Berlijn besluit het schip te verlaten. Pas dan worden de twee schippers zich echt bewust van hun verlies.
 
De film bevat sfeervolle beelden van de binnenwateren rondom Berlijn, zoals de Havel met onder andere de Glienicker Brücke. Het lijkt wel een tijdsbeeld dat te dateren is in de jaren dertig, maar de oorlog woedt in het productiejaar 1944 volop, de wereld staat in brand. De Duitse kopieën zijn tijdens de oorlog verloren gegaan, een Zweedse kopie heeft het voortbestaan van de film gered. De Zweedse ondertitels werden weggepoetst en de film beleefde een internationale premiere in 1946, op het festival van Locarno.
 
Unter den Brücken is dromerig alledaags en oogt tijdloos fraai dankzij het vernuftige gebruik van licht en schaduw.”
Bron: http://www.cinema.nl/films/463785/unter-den-brucken
 
“The film–atypically shot largely on location–offers a relaxed, languid atmosphere and subtle performances that amazingly belie little of the chaos and mounting devastation in the final days of the war. Käutner understands that the film’s romanticism will only work if it takes its time, and he allows the drama to unfold with unruffled ease. Scenes involving characters sitting on a deck at night, listening to the diversity of natural sounds, or sharing a moment while playing an accordion in the dwindling twilight typify the plot. Käutner applies a great deal of visual sophistication with moody chiaroscuro lighting and unexpectedly graceful camera movements that intensify the emotions with Ophülsian relish. I’d love to see more of his work.”
http://filmjourney.weblogger.com/2007/05/04/goethe-institut-and-starring-berlin/
 
... Nog meer liefdesverhalen
 
1942/43 - Romanze in Moll
Gebaseerd op een verhaal van Guy de Maupassant. Het is een typisch 19e eeuws verhaal, over een amusante flirt, met veel esprit. Schitterende openingsscène: echtgenoot komt laat thuis, hele monoloog tegen zijn vrouw, die een zelfmoordpoging heeft gedaan. Flashback naar haar ontmoeting met een elegante componist. Actrice Marianne Hoppe is ook te zien in Auf Wiedersehen Franziska.
 
1955 - Himmel ohne Sterne
Een liefdesverhaal tussen een Westduitse grenswachter en Oostduitse jonge weduwe die de zorg over een zoontje heeft. Het is een archetypisch verhaal over verraad en liefde, en een duidelijk protest tegen de onmenselijkheid van de Duitse tweedeling. Een eigentijdse probleem in beeld gebracht via een persoonlijke verhaal.
 
1956/57 - Die Zürcher Verlobung
Jaren 50 camp: een romantische komedie in kleur, gesitueerd in het filmmilieu.
 
1962 - Die Rote
Een jonge vrouw worstelt met een beklemmend huwelijk, ze gaat op zoek naar  de zin in het leven in het winterse Venetië. De destijds jonge filmcriticus Ulrich Gregor schreef een kritische recensie. (“mislukte film”).
 
... WO II

1946/47 - In jener Tagen
Vroege terugblik op WO II: eerlijk, bitter, pijnlijk, dapper. Een scala aan verhalen die zich afspelen in de periode 1933-1947, met als rode draad een auto. Flash-backs naar de verschillende eigenaren, onder andere een vrouw die met haar geliefde naar het buitenland vlucht, en een winkeliersechtpaar dat in de Kristall-nacht zelfmoord pleegt. De auto praat in een voice-over mee, dat doet afbreuk aan de impact.
 
1953 - Die letzte Brücke
Joegoslavië tijdens WO II, strijd rondom de brug van Mostar. Een meeslepend melodrama, bekroond in Cannes 1954. Hoofdrol voor Maria Schell.
 
1954/55 - Des Teufels General
Toneelstuk van Carl Zuckmayer, met hoofdrol voor Curd Jürgens als eervol en gewetensvolle generaal.
 
(Duitstalige) documentatie over Käutner en zijn films
 
English documentation