Beeldvorming van WOII in films


De representatie van een historische periode heeft een grote invloed op het collectieve geheugen van mensen. Hoe herinneren wij ons in Nederland bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog? Welke dominante sporen heeft deze periode nagelaten in het nationale bewustzijn? Welke beeldvorming heeft door de tijd heen plaatsgevonden?
 
De representatie van het verleden geeft ons ook (meestal impliciet) een tijdsbeeld van de periode waarin deze beeldvorming plaatsvond. Bronmateriaal voor een mogelijk antwoord op deze vragen vinden we onder andere in (film)archieven, in de daar bewaarde foto’s, speelfilms en documentaires.
 
Een voorbeeld: de ceremonie op 4 mei (kranslegging bij monumenten, één minuut stilte om 20:00 uur) is in de loop van de tijd veranderd van een collectieve rouwverwerking, een emotievolle dodenherdenking, een militaire plechtigheid gericht op het eerbied bewijzen aan de oorlogsslachtoffers en gesneuvelde soldaten, naar een gloedvol pleidooi voor tolerantie en democratie, een universeel moment van bezinning, uitgedragen door jongeren en gezaghebbende ouderen, een teken van respect voor de grondslag van de Nederlandse maatschappij. Een mogelijke overeenkomst is de onderliggende bevestiging van nationale saamhorigheid.
 
Enkele Nederlandse en Vlaamse speelfilms over WO II
 
Enkele Nederlandse en Vlaamse documentaires over WOII
 
Case study: Honger (Rudolf Hornecker, 1945)
Rudolf Hornecker (1901-1960) kwam na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland en vestigde zich als reclameontwerper bij de Bijenkorf, waar hij ook bedrijffilms maakte. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak woonde hij met zijn gezin al vele jaren in Voorburg, maar vanwege zijn Duitse nationaliteit werd hij ingelijfd bij de ‘Kriegsberichter’ en kreeg hij de opdracht de bouw van de Atlantikwall in Nederland te filmen.
Zijn dochter Maja (geboren in 1932) schreef in een ingezonden brief in 2009: “In 1943 werd alles slechter en in 1944 werden de contacten met Berlijn verbroken. De winter (een hele strenge) brak aan, aan alles was gebrek, de mensen stierven van de honger, ook wij hadden het heel slecht en in die periode besloot hij om de ellende om zich heen op film vast te leggen. Met een kleine, opwindbare handcamera onder zijn regenjas zwierf hij bijna dagelijks in Den Hag en omgeving rond en filmde veel ellende, stiekem. Bij het RIOD te Amsterdam ligt een kopie van een dagboekje dat hij bijhield in die tijd (gevonden in een oud koffertje op zolder na de dood van mijn moeder, die het allemaal niet wilde weten).”  Bron: Vpro-gids 50 (12-18 december 2009) p. 4.
In 1945 heeft Rudolf Hornecker de film HONGER afgemonteerd en aan de RVD verkocht.
 
Collages/ compilaties van found footage over WO II

Enkele Nederlandse Documentaires over de wederopbouw
 
Enkele internationale documentaires over WO II:
 
WO II in komisch perspectief:
 
Bronnen - Bibliotheek
 
Bronnen - Internet