klassieker: Plein Soleil (1959)


Regisseur René Clément is van de generatie van ‘cinema de papa’, een vakman. Zijn reputatie is verbleekt omdat de jongelui van de Nouvelle Vague alle aandacht opeisten.
Camerman Henri Decae is ook een vakman, zowel in zwart-wit als in kleur. En wat een prachtige, rijk verzadigde kleuren schildert hij in Plein Soleil op het doek! Henri Decae werkte ook met Nouvelle Vague regisseurs, onder andere bij Les 400 Coups (Truffaut, 1959).
Plein soleil is een Frans-Italiaanse co-productie, onder leiding van de gebroeders Robert en Raymond Hakim.
De film is gebaseerd op de roman van Patricia Highsmith: The Talented Mr. Ripley, die vijf jaar eerder was verschenen.

De thrillers van Patricia Highsmith zijn vaker verfilmd, met als eerste mijlpaal Strangers on the train (Alfred Hitchcock, 1951). Wim Wenders verfilmde in 1977 de roman ‘Ripley’s Game’ als Der amerikanische Freund, met Dennis Hopper als onheilspellend hoofdpersonage. In 2002 maakte Liliana Cavani een andere versie van dezelfde roman, met John Malkovich in de hoofdrol.
In 2005 verscheen nog een Ripley verfilming: ‘Ripley Under Ground’, in een user review toepasselijk aangeduid als “The less talented Mr. Ripley’. In 1999 werd de roman 'The Talented Mr. Ripley' nog eens verfilmd door Anthony Minghella, met Matt Damon in de hoofdrol. Deze versie kan het wat mij betreft niet halen bij Plein Soleil.
 
De titel is een term uit het weerbericht: onbewolkt, volle zon. Dit heeft de bijklank van fel, ongefilterd zonlicht. De Engelse vertaling zou ‘Blazing Sun’ kunnen zijn, maar de internationale titel van Plein soleil is ‘Purple Moon’. Vreemd.
 
De film begint middenin het verhaal, de proloog in Amerika is geschrapt. De openingsbeelden spelen zich af in Rome, op het terras van de Via Veneto. Deze flaneer-straat is bekend geworden door La Dolce Vita.
De kern van de spanning ligt in een driehoeksverhouding: een rijkeluis zoon, zijn verloofde en Tom Ripley. De rijke man heeft een zeilboot en ze gaan varen over de zomerse Middellandse Zee. Twee mannen en één vrouw, dat kan niet goed gaan.
 
René Clement neemt de tijd voor tussenmomenten, zoals een hommage aan de schilderijen van Fra Angelico, en ook een scène op de vismarkt in Napels. Deze marktscène werd geschrapt door de Amerikaanse distributeurs, omdat ze dit tussenmoment overbodig voor het verhaal vonden. Stomme lomperikken. Het is goed gekomen: Plein Soleil werd in de jaren negentig gerestaureerd en opnieuw uitgebracht, op voorspraak van Martin Scorsese.
 
De film is een psychologische thriller, een karakterstudie. De spanningsopbouw gebeurt rondom een gewetenloze uitvreter, met het misleidende uiterlijk van een mooie jongen en charmeur. Maar gaandeweg krijg je sympathie voor hem, omdat hij veel tegenslag moet overwinnen en omdat hij zo superieur kan improviseren. Plein Soleil biedt ons een meerduidig verhaal over een sinistere identiteitswisseling, bedrog en moord.
 
De hoodrol wordt vertolkt door Alain Delon, dit was de start van zijn internationale carrière. In deze film krijgt hij meer glamour close ups dan de vrouwelijke hoofdrol. Kort daarna werkt hij met Visconti, in Rocco en zijn broers (1960). Tien jaar later is hij nog steeds een goddelijke en boosaardige verschijning, in bijvoorbeeld La Piscine (1969). In deze film schittert ook Romy Schneider, die een verrassende cameo (gastrol) heeft in de beginscène van Plein Soleil.
 
In de winter 2011/2012 werd Plein Soleil vertoond in het kader van de hommage aan componist Nino Rota.
Zie: http://issuu.com/filmhuisdenhaag/docs/fhdh_ninorota_programma_issuu/1.
 
De Amerikaanse filmrecensent Roger Ebert schreef in 1996: The Nino Rota music doesn't often go for sinister undertones; instead, it's quietly, unobtrusively cheerful, which is all the creepier (Clement uses less music, less obviously, than Fellini).