klassieker: The Grapes of Wrath (1940)












Boek en film: Grapes of Wrath
 
The Grapes of Wrath is een roman geschreven door John Steinbeck, gepubliceerd in 1939.
Steinbeck transformed the journey of the Joads into an allegorical pilgrimage as well as a desperate race along U.S. Route 66. [-] Starting with an impulse to document the immediate reality of America in the Depression years, he began to mold his material to the timeless patterns of human experience.
Bron: J. R. Millichap, Steinbeck and Film, New York: Ungar, 1983, pp.29-30.
 
Een jaar later werd de roman al verfilmd, geregisseerd door John Ford.
 
De film is ruwweg in zes segmenten te splitsen:
  1. Introductie van Tom Joad, de oudste zoon die 4 jaar weg is weggeweest. Het mooie openingsbeeld toont hem als een silhouet die in een vlak en leeg landschap een kruising nadert. De symboliek ligt er al meteen dik op: welke richting kiest De Mens? Het achtergrondverhaal en de karaktertekening van Tom wordt efficiënt neergezet door hem mee te laten liften met een vrachtwagen.
  2. Verkenning van de situatie bij zijn ouderlijk huis. De streek is verlaten, Tom komt in de wegberm een oude bekende tegen, Casey, die vroeger predikant was maar nu zwervende is. Samen gaan ze naar het ouderlijk huis van Tom, dat leeg staat. Een buurman brengt ze in een emotionele monoloog plus flash back op de hoogte wat er gaande is: iedere boerenpachter moet zijn land verlaten, de huizen worden platgegooid en een grote firma neemt alles over. De droogte maakt kleinschalige landbouw onrendabel.
  3. Hereniging van de familie. Vier jaar blijkt een lange tijd van afwezigheid te zijn: kleine kinderen zijn gegroeid en soms al getrouwd. Tom keert terug in en grote groep familieleden en aanhang. Iedereen staat reisbereid. De moeder van Tom verbrand haar herinneringen, de bejaarde grootouders gaan onder protest mee. De tweedehands vrachtwagen is afgeladen vol.
  4. De reis naar Californië, met ontberingen, tegenslag en verdriet: beide grootouders sterven onderweg. Na een tocht door de woestijn bereiken ze het beloofde land, maar al gauw merken ze dat het in de praktijk tegenvalt. De belofte van werk en goed loon blijken loos te zijn geweest.
  5. De reis van de familie voert langs drie soorten werkplekken: het ongeorganiseerde Hooverville, waar ze agressief bejegend worden, The Keene Ranch, waar ze als stakingsbrekers worden ingezet en uitgebuit, en de Wheat Patch Government Camp, dat een voorbeeldige democratische arbeiderscoöperatie is onder leiding van een overheidsambtenaar.
  6. Een open einde. Tom moet vluchten, de familie kan geen werk vinden en moet verder reizen.
 
The final point of the movie is exactly the opposite of the novel’s. It is an insistence that survival depends not upon changing and dynamically accomodating one’s self to new challenges, but rather upon passively accepting one’s lot and keeping plodding along.
Bron: W. French, Filmguide to The Grapes of Wrath,  Bloomington: Indiana UP, 1973, p. 26.

Grapes of Wrath gaat over onrecht, het boek en de film zetten op onderling licht verschillende manier het ideaal van een democratische en rechtvaardige samenleving tegenover machtsmisbruik en uitbuiting. De hoofdpersonen zijn te vergelijken met hedendaagse asielzoekers of economische vluchtelingen, gedwongen hun heil op een onbekende bestemming te vinden.
 
Documentatie over de film The Grapes of Wrath:
 
En verder aanbevolen:

Grapes of Wratt is ook te beschouwen als een road movie...
klassiekers: IT HAPPENED ONE NIGHT (Frank Capra, 1934), THE GRAPES OF WRATH (John Ford, 1940), LA STRADA (Federico Fellini, 1954), VIAGGIO IN ITALIA (Roberto Rossellini, 1954), LES PETITS MATINS (Jacqueline Audry, 1962), TWO-LANE BLACKTOP (Monte Hellman, 1971), VANISHING POINT (Richard C. Sarafian, 1971), TOUKI BOUKI (Djibril Diop Mambéty, 1973), BADLANDS (Terence Malick, 1973), ALICE IN DEN STÄDTEN (Wim Wenders, 1974), THE HIT (Stephen Frears, 1984), CANDY MOUNTAIN (Robert Frank & Rudy Wurlitzer, 1988).
En meer recent: KALIFORNIA (Dominic Sena, 1993), THE ADVENTURES OF PRISCILLA, QUEEN OF THE DESERT (Stephan Elliott, 1994),  CENTRAL DO BRAZIL (Walter Salles, 1998), THE STRAIGHT STORY (David Lynch, 1999), IN THIS WORLD (Michael Winterbottom, 2002), THE MOTORCYCLE DIARIES (Walter Salles 2004), LITTLE MISS SUNSHINE (J.Dayton & V.Faris, 2006), INTO THE WILD (2007), THE ROAD (2009), ON THE ROAD (Walter Salles, 2012).
Experimenteel: THE MOTHER ROAD (Hans Gremmen, 2010-2011), zie: http://hansgremmen.nl/index/themotherroad
 
Zie verder:

De film is ook te benaderen vanuit het thema 'Recessie & cinema'
Enkele notities bij mijn inleiding bij de vertoning van The Grapes of Wrath (1940, John Ford), tijdens een themavond van het Studium Generale van de Erasmus Universiteit Rotterdam, 9 december 2010.
 
Representaties van de Amerikaanse economische crisis in de jaren 30 ...
 
Aanbevolen startpunt:
De dissertatie van Andrew Bergman, We are in the money: Depression America and its films, New York: New York University, 1971. Nederlandse vertaling: Geld als water. Hollywood in de crisisjaren. Bussum: Wereldvenster, 1982.
 
Aanbevolen films:
 
Representatie van de ‘Depression Era’ in eigentijdse speelfilms, documentaires, fotografie en journalistiek. Het perspectief is de weergave van de actualiteit:
 
Reportages in woord en beeld:
 
Newton Glenn, Lauren, ‘Wiping the Dust from Our Eyes: (Re)cycling Iconic Images from American History’s Most Devastating Economic Depression’, in: The Cine-Files, no 3 ( Fall 2012). URL: http://www.thecine-files.com/past-issues/2012-savannah-film-festival/featured-scholarship/wiping-the-dust-from-our-eyes/
 
Representatie van de Depression Era in speelfilms van later datum, met als perspectief: een terugblik op het verleden, een fictief verhaal neerzetten in een historische context:
 
Verkenning van het thema ‘recessie cinema’ door de tijden heen
 
Representatie van de bankencrisis in de 21e eeuw