klassieker: Vampyr (Dreyer, 1931)



VAMPYR is een sinister meesterwerk, een merkwaardige mengeling van surrealistische droomlogica en morbide romantiek.

Wanneer de reiziger Allan Gray in een afgelegen kasteel arriveert, ziet hij vreemde mensen en gebeurtenissen. Is hij geestesziek of is er echt iets aan de hand? Van de kasteelheer, vader van twee knappe dochters, krijgt hij een boek over vampirisme. Een van de meisjes is in de ban van een vampier. De jonge reiziger probeert met gevaar voor eigen leven het kwaad uit te drijven.
 
Vampyr bevat schitterende, hallucinante duistere zwart-wit beelden (camera: Rudolph Maté en Louis Née). Een man met een zeis over zijn schouder, op een steiger bij de rivier is een iconisch beeld geworden: is het De Dood, of is het gewoon een landarbeider in de mist?
 
Regisseur Dreyer maakte een vrije bewerking van de Gothic spookverhalen Carmilla (1872) en The Room in the Dragon Volant van de Ierse schrijver Joseph Sheridan le Fanu. Het resulteerde in een onderkoelde horrorfilm met een subtiele dreigende sfeer van het kwade. De personages dolen als gehypnotiseerd door een vreemd mistig landschap rondom een griezelig kasteel.
 
De film werd financieel mogelijk gemaakt door baron Nicholas De Gunzburg. Hij vertolkt zelf de hoofdrol van Allan Gray en staat in de credits vermeld onder zijn artiestennaam Julian West.
 
Vampyr staat op dezelfde hoogte als die andere vampierenfilm: Nosferatu, eine Symphonie des Grauens (1921) van F.W, Murnau, gebaseerd op het verhaal van Bram Stoker. Beide films hebben een cultstatus verworven onder filmliefhebbers.
 
On the level of interpretative analysis, I should say that the film may be regarded as David Gray’s own fantasy, a waking dream whose erotic character is only thinly disguised.” (Burch 1980, 303).
 
Dreyer verwierf wereldfaam door zijn zwijgende film La Passion de Jeanne d’Arc (1927) die in Frankrijk werd opgenomen en nog steeds een van de grote klassiekers aller tijden. Dreyer werd vervolgens uitgenodigd een film te maken voor de Tobis Filmkunst (Berlijn). Vampyr werd aanvankelijk als zwijgende film opgenomen, op locatie in Frankrijk. Later werd muziek van Wolfgang Zeller toegevoegd en ook flarden dialoog. Er werd een Franse, Duitse en Engelse versie gemaakt. Vampyr flopte echter in commercieel opzicht, onder andere overschaduwd door de uitbreng van Dracula (Tod Browning, 1931) met Bela Lugosi in de hoofdrol. Dreyer keerde teleurgesteld en gefrustreerd terug naar Denemarken, waar hij pas tien jaar later een nieuwe film maakte: Vredensdag (|Days of Wrath, 1943).
 
De kopie is in 1999 gerestaureerd, gebaseerd op de versie die door de Duitse filmkeuring werd gecensureerd (75 minuten). Aan het eind van de film worden de verboden scènes vertoond, die afkomstig zijn uit de oorspronkelijke versie (83 minuten).
Zie verder: http://english.carlthdreyer.dk/Films/Vampyr/Restoration.aspx
 
Vampyr
Duitsland/Frankrijk  1931-32, 75’
regie Carl Theodor Dreyer. Productie: Tobis Filmkunst.
Met: Julian West (David Gray), Maurice Schutz (de kasteelheer), Sybille Schmitz (Léone, de oudste dochter), Rena Mandel (Gisèle, de jongste dochter), Henriette Gérard (Marguerite Chopin, de vampier), Jan Hieronimko (de dokter)
 
Documentatie:
  • Rudkin, David (2005) Vampyr, London: BFI Film Classics.
  • Aumont, Jacques (1993) Vampyr de Carl Th. Dreyer, Crisnée: Editions Yellow Now.
  • Bordwell, David, The Films of Carl-Theodor Dreyer, University of California Press, 1981.
  • Milne, Tom (1971) The Cinema of Carl Th. Dreyer, London: Zwemmer Ltd.
  • Burch, Noël (1980) Carl Theodor Dreyer: The Major Phase’, in Richard Roud (ed. 1980, Cinema: A Critical Dictionary, London: Secker & Warburg, pp. 296-310.
  • Beyens, Bert, ‘Vampyr / Dreyer: Filmkijken van uit een doodskist’, in: Andere Sinema .... (1991).
 
Online