De beginbeelden van THE PORTRAIT OF A LADY (1996)


De openingsbeelden van THE PORTRAIT OF A LADY (Jane Campion 1996) zijn vervreemdend en betoverend.
Oordeel zelf en kijk op You Tube: www.youtube.com/watch?v=1R87hRU0azM.

 
Hoe gieten we deze beelden in woorden?
Op een blogtekst op internet omschrijft een student de openingsbeelden als volgt:
“ The sequence begins with pink credits appearing on a black background. We hear voices of five women sharing intimate thoughts about their relationships. Music (‘My Life Before Me’ by Wojciech Kilar) fades in and then we see a top-down shot of numerous of girls and women lying down on a field. The sounds of birds chirping is laid over the music. The rest of the opening involves a montage of filmic ‘portraits’ of a diverse group of girls and women. Some are happy; others have sombre or gloomy expression.”
Bron: http://patentpending.co.nz/2010/03/29/jane-campions-opening-sequence-for-the-portrait-of-a-lady/
 
In de recensie van Jann Ruyters in de Filmkrant van januari 1997 staat een meer uitvoerige beschrijving:
“ ... Het beste deel van een kus is het moment vlak voor de lippen elkaar raken..." horen we een meisjesstem zeggen bij het begin van de film. Het beeld is nog zwart. Een andere stem vervolgt: "Uiteindelijk zal ik de meest heldere en loyale spiegel vinden [...] die wanneer ik liefde geef, deze naar me terug zal stralen."
Vervolgens horen we melancholieke, trage maar ook spannende muziek en zien we een zwart-wit opname van een groep meisjes, rond de twintig, die loom verspreid in het gras liggen. Het beeld wordt gevolgd door verschillende close-ups van jonge vrouwen die staand, zittend of liggend, alleen of met zijn tweeën, lachend of ernstig, maar in ieder geval zonder schroom, direct in de camera kijken. Soms bewegen zij daarbij hun lichamen zachtjes, als in slow-motion. Uiteindelijk blijft de camera zweven boven een meisjeshand waarop met zwarte inkt de titel van de film wordt geschreven: The portrait of a lady.
De camera volgt de beweging van het schrijven en in close-up (en in kleur) verschijnt het gezicht van opnieuw een jonge vrouw. Het is een mooi jongensachtig gezicht, dat echter bleek en gespannen staat. Haar ooghoeken vullen zich met tranen. Het verhaal kan beginnen.
 
Deze hypnotiserende eerste beelden van Jane Campions nieuwste film lijken een ode te brengen aan de jaren zeventig, de periode waarin Campion zelf twintig was. De zwart-witte close-ups, de trage slow-motion achtige bewegingen, de hippie-achtige kledingstijl en de openhartige teksten lijken eerder de opmaat voor een documentaire uit dat tijdperk dan een 19e eeuws kostuumdrama. Aan de andere kant geven de ondefinieerbare, spannende muziek en zeker de onbeschroomd directe blikken, juist een tijdloze dimensie aan het geheel. De woorden en de blikken van de meisjes roepen de ongerichte maar hooggestemde verlangens op die horen bij de adolescentie.
Het is een schitterend poëtisch en treffend begin, zoals we dat ook van Campions eerdere films gewend zijn. Denk maar aan de beginbeelden van An angel at my table, waarin met felle kleuren, het kinderwijsje op de achtergrond en een versnipperde montage, de gefragmenteerde herinnering aan de vroege kindertijd perfect wordt vormgegeven.
Wanneer in het begin van The portrait of a lady de close-up van hoofdpersoon Isabel Archer (Nicole Kidman) uiteindelijk in beeld verschijnt, en het verhaal begint, zijn we al op de hoogte van haar gevoelens en is de link met het heden reeds gelegd.”
Bron: Jann Ruyters, in De Filmkrant 174 (januari 1997), URL: www.filmkrant.nl/av/org/filmkran/archief/fk174/portrait.html
 
Ter aanvulling:
De close-up van Nicole Kidman toont alleen haar ogen. Ze hoort naderende voetstappen, ze veegt een traan weg en stopt een brief weg (later weten we dat het een brief is van haar aanbidder uit Amerika). Ze staat onder een boom, een man spreekt haar aan. Uit zijn nerveuze woorden begrijpen we impliciet dat hij haar eerder een huwelijksaanzoek heeft gedaan, waar hij nog een toelichting op wil geven. Op het gazon op de achtergrond liggen enkele mensen thee te drinken: twee roddelende dames, een oude man (haar oom), een man uitgestrekt op het gras (haar neef). De vrouw loopt over het gazon naar het huis. Titelkaart: Londen, 1872.
Hierna volgt een gesprek in bibliotheek met haar oude oom, voor de filmtoeschouwer is dit een essentiële scène om meer informatie te krijgen over wie en wat we zojuist gezien hebben.
 
De film gaat over een jonge vrouw die het leven wil ontdekken, vrij en onafhankelijk zijn, ze verlangt naar sensaties, maar ze heeft geen exact idee over het hoe wat en waarom. De film gaat over universele, tijdloze liefdesperikelen, onderdrukte erotiek. Er zijn drie mannen in haar leven, ze ervaart tragisch genoeg toch de knellende huwelijksbanden en raakt beknelt in intriges rondom geld, erfenissen.
De start van de film is middenin het verhaal, in de roman is deze tuinscène gesitueerd in hoofdstuk 12.
 
The Portrait of a Lady
VS, 1996, 148’
Regie: Jane Campion. Met: Nicole Kidman, John Malkovich, Barbara Hershey, Martin Donovan, Hugh Grant e.a.

Zie ook: David Kelly, ‘The Lady in the Frame: Two Portraits, by Henry James and Jane Campion’, URL: http://archive.sensesofcinema.com/contents/01/18/lady_frame.html.