korte film: Por primera vez (1968)


POR PRIMERA VEZ (‘For the First Time’) werd bekroond op het filmfestival van Leipzig in 1968. In Nederland vertoond tijdens het Festival Latino Americano de Cine y Literatura, Lantaren/Venster, 1999. De film is integraal beschikbaar op You Tube en beschikbaar als bonus track op de dvd van Modern Times (MK2/Warner).

De Cubaanse regisseur Octavio Cortázar werd opgeleid aan de filmacademie van Praag. Bij terugkeer maakte hij de korte film POR PRIMERA VEZ, over een mobiele bioscoop die in Cuba langs afgelegen dorpen rijdt en daar steeds MODERN TIMES (Charlie Chaplin 1936) vertoond, voor een publiek dat soms nog nooit eerder een filmprojectie had gezien.
 
De documentaire volgt een chronologische structuur. In termen van Bill Nichols is deze documentaire een combinatie van achtereenvolgens drie vertelwijzen...
1. de expository mode: geduldige uitleg over de ideologische basis van de mobiele bioscoop en de details van de reis naar het afgelegen dorp Los Mulos.
2. de participatory mode: interviews met dorpelingen ter plekke, ze vertellen over welke voorstelling ze hebben van het verschijnsel filmvertoning
3. de observational mode: observatie van het publiek tijdens de projectie. Kinderen en grote mensen beleven de film met groot plezier en verwonderling.
 
Filmstijl 
De gehele film heeft een observerende filmstijl, zonder toegevoegde muziek, de camerablik is neutraal. De climax ligt bij de laatste sequentie: close-ups van volwassenen en kinderen die ademloos naar Chaplin kijken.
 
Interpretatie
De film van Chaplin past in een communistisch perspectief, want in deze komedie wordt kritiek geleverd op het kapitalisme. Aan de andere kant overstijgt dit initiatief de ideologische kaders: de mobiele bioscoop brengt vermaak naar afgelegen dorpen en ondersteunt het dorpsleven met een feestelijk ervaring.
 
“Concerning the statement of this film, for me there is more than just one. The one that is obvious is “A movie is something important and beautiful”. I think this is one of the main messages, but underneath that statement there are aspects like the communal aspect of movies, the entertainment, the education, the broadening of your horizon, being confronted with something you may have never seen, the exchange of culture, etc.”
Source: paper by Fanny Hagmeier, AV2, St. Joost (September 2012)
 
“Mounted on a truck with a little generator, is a 16mm projector, a 'silver' screen and a moderate sound system, and off the operator goes, driving his truck for 21 days in a row, giving showings of MODERN TIMES every midday and night in all villages it can reach. This film is so beautiful, so full of love and honest curiosity, it is simply breathtaking. It is so hauntingly beautiful to see a village flock together before a screen and see their very first motion picture. The true emotions, the genuine laughter. Wow ! Here we can see what Magic motion pictures really are...” 
Source: user comment by Eric Wobma, Amsterdam, URL: www.imdb.com.
 
Vergelijk de speelfilm EL ESPIRITU DE LA COLMENA (The Spirit of the Beehive, Victor Erice, 1973), waarin een vertoning van de klassieke horrorfilm FRANKENSTEIN (James Whale, 1931) in een afgelegen dorpshuis op het Spaanse platteland plaatsvindt, waar de hele bevolking, inclusief de kleine kinderen, ademloos naar kijken.
 
Vergelijk reizende bioscoopen in onze tijd: http://freereel.org/ (Free Reel, International Mobile Cinema) en filmvertoningen op locaties: http://www.secretcinema.org.
Openluchtbioscopen: http://www.pleinbioscooprotterdam.nl  & http://www.plukdenacht.nl (Amsterdam) & http://www.somersethouse.org.uk/film/film4-summer-screen-at-somerset-house (London).
 
Vergelijk: overige films die de camera richten op toeschouwers: