Alice in den Staedten (1974)



Alice in den städten
Duitsland, 1974, 110 minuten.
Regie: Wim Wenders




Het verhaal
Een Duitse journalist ervaart een writers-block als hij in Amerika is voor een opdracht.  Dwangmatig fotograaft hij zijn omgeving, zonder tevredenheid. Hij besluit terug te keren naar Duitsland. Op het vliegveld vraagt een vrouw hem om op haar dochter te letten. Als het vliegtuig vertrekt blijkt de moeder niet aan boord te zijn. Ze landen in Amsterdam en wachten daar vergeefs op een bericht. Wat te doen? Ze gaan op pad, maar het meisje weet niet precies waar haar oma woont. Er volgt een zoektocht door Duitsland, met slechts een foto van het huis van de oma als aanwijzing. 
 
De kenschets
Alice in den städten is een road movie die veel indruk maakt door de sfeertekening van de karakters en de vriendschap die tussen hen ontstaat. De twee hoofdrollen worden perfect naturel vertolkt, door de vaste Wenders acteur Rüdiger Vogler en de zeer jonge Yella Rottländer (die een jaar eerder haar debuut had gemaakt in Der scharlachrote Buchstabe). Impliciet is Alice in den städten ook een treffende weergave van de tijdsgeest in de jaren zeventig.
Cameraman Robbie Müller maakte prachtige fotografische opnamen.
 
In retrospectief gezien zijn er veel typische Wenders elementen in de film te herkennen. De Amerikaanse episode doet denken aan Paris, Texas (1984), de writers block doet denken aan de blokkades in Der Stand der Dinge (1982), De veerpont over de Rijn keert terug in Im Lauf der Zeit (1976). En Wuppertal is natuurlijk de locatie van Pina (2011).
Het gebruik van zwarte dissolves heeft invloed gehad op Jim Jarmusch (met name Stranger than Paradise, 1984). Ook een fascinerende opname van een klein jongetje dat op de stoep meestept met een langzaam rijdende auto ziet er uit als typisch Jarmusch, maar het is natuurlijk andersom.
"Alice in den Städten ist ein Road-Movie mit tiefgehenden Reflexionen über die Bedeutung von Identität und einer kritischen Auseinandersetzung mit den Phänomenen Wahrnehmung und Sprache. Der Film behandelt das tiefgründige Thema aber mit Leichtigkeit und großer Unmittelbarkeit. Die wird auch von Robby Mullers Kameraführung gestützt, die für Zufälle und Details offen ist und mit eindrucksvollen Fahrten den Zuschauer immer wieder in den Bann zu ziehen vermag. Hervorzuheben ist auch die Leistung der beiden Hauptdarsteller Rüdiger Vogler und Yella Rottländer, die ihre Figuren so überzeugend wiedergeben, als ob sie sich selbst spielen würden.”
(Carlo Avventi - Filmreporter.de: http://filmreporter.de/kino/14574-Alice-in-den-Staedten)
 
Vergelijk: andere films over een volwassene die tegen wil en dank zit opgescheept met een kind:
 
Enkele tijdschrift-artikelen over Alice in den Städten
 
De restauratie
Alice in den Städten is in 2014 grondig gerestaureerd. De film was opgenomen op 16mm, deze kopie was ernstig beschadigd. Herstel van de beschadiging betekende de hele film beeld voor beeld inscannen en digitaal oppoetsen. Belangrijkste ingreep: opdrachtgever was de Duitse tv-zender WDR, de 16mm kopie was daarom in het beelformaat 1:1,37. Wim Wenders en cameraman Robby Müller componeerde de opnamen echter op widescreen formaat (1:1,66). De restauratie toont de film eindelijk in het gewenste beeldformaat. Meer informatie:
 
De regisseur
Wim Wenders is een cinefiele regisseur. Zijn voorbeelden vond hij in de Amerikaanse cultuur, bij regisseurs zoals Samuel Fuller en Nicholas Ray. Hij maakte ook een hommage aan Ozu en aan de Duitse filmpioniers de gebroeders Skladinowski. Zijn samenwerking met Francis Ford Coppola verliep desastreus, het resultaat was wel 2 films: Hammett (1982) en Der Stand der Dinge (1982). Opmerkelijk: een aantal blikken overgebleven zwart-wit filmmateriaal gaf hij cadeau aan Jim Jarmusch, die hiermee zijn project Strangers Than Paradise kon maken.
 
De vriendenkring van Wenders is breed, met mensen uit de literatuur (Peter Handke), de muziek (Ry Cooder, Nick Cave, Bono), fotografie (Sebastiao Salgado) en dans (Tanztheater Wuppertal/Pina Bausch Company).
 
Wim Wenders werd tijdens het International Film Festival 1988 uitgekozen als één van de 20 ‘Regisseurs van de Toekomst’. Meer informatie: https://www.iffr.com/nl/iffr-2011/countdown-iffr-xl/19/
 
Ter gelegeneheid van zijn 70e verjaardag werd in 2015 een retrospectief georganiseerd in het Museum of Modern Art in New York en kreeg hij een oeuvreprijs tijdens de Berlinale. Wim Wenders begon zijn loopbaan als landschapsschilder en fotograaf. Dit feit werd uitgelicht in de tentoonstelling ‘4 Real and True2: Wim Wenders, Landscapes, Photographs’ in het Museum Kunstpalast in Düsseldorf.
 
Enkele boeken over Wim Wenders
Zie ook: http://www.filmreference.com/Directors-Ve-Y/Wenders-Wim.html
 
Essays van Wenders en interviews
 
Enkele tijdschrift-artikelen over Wim Wenders
 
Boeken over de ‘Nieuwe Duitse film’
Wim Wenders behoort tot de smaakmakers van de Nieuwe Duitse Film, samen met onder andere Werner Herzog, Rainer Werner Fassbinder en Volker Schlöndorff.