Film Biennale 2010


Enkele hoogtepunten uit het rijke programma:

 
Lady Windermere’s Fan (Ernst Lubitsch, 1925)
Gezien op zondag 11 april, Film Biennale Eye Film Instituut Nederland. Muzikale begeleiding: Martin de Ruiter (piano) en Andreas Suntrop (elektrische gitaar).
Dit is een erkende klassieker van de zwijgende film. Zie o.a. de ‘Cinémathèque Annotation’ van Darragh O’Donoghue in 2004: http://archive.sensesofcinema.com/contents/cteq/04/lady_windermeres_fan.html
Oscar Wilde leverde in zijn gelijknamige toneelstuk het verhaal over intriges in de Britse high society, waar starre normen en waarden heersen. Regisseur Ernst Lubitsch bereikte met hulp van de Warner Bros studio het schijnbaar onmogelijke: hij maakte een zwierige film over het thema van betamelijkheid en hij bewerkte een dialoogrijk toneelstuk tot een zwijgende film. Het resultaat is een sophisticated comedy, met sprankelende humor. De personages zijn levensecht: de jonge echtgenote is vervuld van menselijke achterdocht en jaloezie ten opzichte van haar onschuldige echtgenoot, de wereldwijze moeder heeft het vermogen tot vergeving en de bereidheid tot opoffering. De acteurs beheersen hun vak want ze gebruiken hun mimiek op subtiele manier.
De muzikale begeleiding evenaarde het hoge niveau van de film, een verfijnde versterking van de grondstemming door middel van een dialoog tussen piano en gitaar, met een bittere twist in de vorm van vreemde elektronische klanken.

Fiacre no 13 (Michael Curtiz, 1926)
Gezien op 9 april 2010, Film Biennale Eye Film Instituut Nederland. Muzikale begeleiding door Joachim Baerenz (piano) en Pien Straesser (zang).
Vrijdag 9 april stond in het teken van “Michael Curtiz before Hollywood”, met onder andere drie zwijgende films uit zijn Hongaarse tijd, toen hij nog Mihaly Kertesz werd genoemd. De beste film stond aan het slot: Fiacre no 13, een Oostenrijkse productie die is overgeleverd in een Nederlandse distributiekopie, “De geschiedenis van een vondelinge”. De film werd in Nederland uitgebracht door Hapfilm, de distributiefirma van Loet van Barnstein. In een advertentie in het Vaderland (12 juli 1928) werd actrice Lily Damita aangeprezen als “het bekoorlijke schildersmodel van den bekenden Hollandschen schilder Kees van Dongen”.
De Duitse art director Paul Leni lijkt veel invloed te hebben gehad: de visuele stijl wordt gekenmerkt door prachtige contrastrijke schaduwen, zowel in de stadsbeelden op locatie in Parijs als in de interieurs in de studio. De film telt vele mooi uitgelichte glamour close-ups, zowel van de vrouwen als de mannen.
Het verhaal speelt zich af in Parijs, 1925. Een jonge vrouw van 18 jaar staat tussen twee vaders en twee geliefden. Haar pleegvader is een joviale en hartelijke koetsier. In de proloog die zich in 1907 afspeelt zien we hoe hij haar als baby adopteerde toen hij haar vond in zijn rijtuig, ter vondeling gelegd door een wanhopige vroedvrouw die haar eenzame moeder zag sterven in het kraambed. Liefdevol verzorgt de koetsier de baby en voedt haar op als alleenstaande vader, bijgestaan door de vriendelijke buren aan de overkant van de binnenplaats.
Het hoofdverhaal speelt zich achttien jaar later af. De koetsier heeft het moeilijk door de concurrentie van gemotoriseerde taxi’s, het stedelijk leven is moderner en jachtiger geworden. Het meisje is een mooie jonge vrouw geworden, De overburen hebben een muzikale zoon, Lucien, hij speelt viool en oefent de foxtrot op saxofoon. De jongeman is natuurlijk verliefd op zijn buurmeisje Lilian. Zij valt echter voor de charmes van een bedrieger. Wij weten dat deze vrijer een lichtzinnige flierefluiter is, een handschriften vervalser en een gokker, een internationaal beruchte crimineel. Aan de andere kant is hij ook een charmante charmeur, een man van de wereld, een nuchtere en vrolijke opportunist. De timide buurjongen heeft aanvankelijk weinig kans tegen hem. Op een feest komt hun rivaliteit tot uiting in een champage contest, en dan blijkt het verschil in uiterlijke schwung en allure. Toch blijkt Lucien meer mans te zijn dan op het eerste oog lijkt en hij verdedigt op een gegeven moment zijn dame met verve.
De natuurlijke vader van Lilian is een rotzak, die een zwangere vrouw aan haar lot overliet. Hij heeft fortuin gemaakt als plantage-eigenaar in Brazilië en keert nu rijk en eenzaam terug naar Parijs. Hij doorziet de bedrieger meteen en neemt zijn maatregelen, zodat de film met een happy end afgesloten kan worden

Liquidator (Karel Doing, 2010)
Gezien op 8 april 2010, Film Biennale Eye Film Instituut Nederland, ‘From Scratch to Screen’. Muzikale begeleiding door Michal Osowski.
Karel Doing herschiep de beelden van HAARLEM (Willy Mullens, ca 1922) tot een eigen creatie. De kopie van deze opdrachtfilm werd recent teruggevonden in Rome, zwaar gehavend. De beelden van Haarlem zijn bijna spookbeelden geworden omdat er een zware floers van vloeibare vlekken en spetters over heen hangt. Nitraat is vergankelijk, dat wordt nog maar eens overtuigend gedemonstreerd. Karel Doing maakte hier een korte poëtische film van, die net zo lang duurt als het origineel, maar met een meer gelaagde betekenisgeving en grotere zeggingskracht

Die Waffen der Jugend (Robert Wiene, 1912)
Gezien op 8 april 2010, Film Biennale Eye Film Instituut Nederland, ‘From Scratch to Screen’. Muzikale begeleiding: Yvo Verschoor.
Een verloren gewaande film werd teruggevonden op de zolder van een woonhuis in Rotterdam. Dit mooie verhaal is opgetekend door filmjournalist Jos van de Burg in het Parool, zie: www.facebook.com/note.php?note_id=379043953211. De trofee is een korte komedie over een kostschoolmeisje dat het internaat ontvlucht en op stap gaat met twee zwervers. Ze houdt het initiatief goed in handen en zet de twee mannen aan het werk om hun schuilplaats eens een beetje op te gaan ruimen en zich te scheren. De rijke papa maakt zich erg ongerust, maar dat blijkt niet nodig. Duitse humor uit 1912 is levendiger dan het vooroordeel doet vermoeden. Nergens is zichtbaar dat het hierbij gaat om de debuutfilm van de regisseur Robert Wiene, bekend van DAS CABINET DES DR. CALIGARI (1920) en RASKOLNIKOV (1923).

Meer over zwijgende films in mijn Blogteksten 'De actualiteit van de zwijgende film'  elders op deze website, met onder andere besprekingen van BEYOND THE ROCKS en OUT YONDER (vertoond op de Film Biennale van 2005).