Stille stad, levende muziek (2007)


De Rotterdamse school #8: Stille stad, levende muziek
(Rotterdam School #8: Silent city, living music)
Lantaren/Venster 10 April 2007
 
A documentation, updated December 2014 by Peter Bosma
 
The programme consisted of:

HOOGSTRAAT
Andor von Barsy, 1929, circa 12 minutes (235 meter, 35mm).
Composition: Pierre Bastien, Lukas Simonis.
The film acts in this case as a time machine that allows the viewer to travel to a distant past, more than eighty years ago. With this film, we can stroll twelve minutes by the prewar Hoogstraat in Rotterdam. Here we can observe at our ease the flow of people, street vendors and shop windows, with the added melancholy undertone that this lively shopping street was bombed in 1940.
Can this historic walk be fun for people outside Rotterdam? Yes indeed, because it is fascinating to see the daily life in the year 1929. What's for sale, who walks around, how do they behave? And a nice detail for cinephiles: the movie house showcases the announcement of the German silent movie Meine Tante, Deine Tante (Carl Frölich, 1927), starring the famous actress Henny Porten.
Source: http://www.peterbosma.info/?p=blog&blog=42
 
PANORAMA VAN DE KONINGSHAVEN TE ROTTERDAM
W. Krieger (Hafilmi), 1925, circa 11 minutes (540 meter, 35mm)
Composition: Arend Niks%u2028
This film was also screened at the IDFA 1996 at an archive presentation.
In PANORAMA VAN DE KONINGSHAVEN TE ROTTERDAM we are introduced for the first time to the dynamics of modern times. Although the film concentrates on the famous lift bridge in Rotterdam (the same bridge Joris Ivens would make his lyrical documentary about a few years later), nevertheless we get an idea of the hustle and bustle of the big city with its chugging locomotives, packed out ships and nervous car traffic. It is an image of the modern city as we still know it.
Source: www.idfa.nl
 
Composer Arend Niks:
De elf minuten durende film kun je zien als een ode aan de clichés over Rotterdam. De filmmaker lijkt gedacht te hebben: hoe maak ik van die zware machinerie, grove stalen bruggen, wervelende rookpluimen en logge boten toch een elegant, dansant geheel. Om hem in dit (veronderstelde) streven te steunen, heb ik de nostalgische kant van mijn muzikale gedachten de vrije hand gegeven, gemengd met hedendaagse (Rotterdamse) nuchterheid. De onverholen reclame voor Blue Band aan het eind (bestond sponsoring toen al?) en het tweetal mannetjes op de brug heb ik bij nader inzien muzikaal links laten liggen. Ik kon het echter niet laten om de heroïsch in beeld gebrachte kabels, bouten en andere stalen brugdelen nog verder te verheerlijken dan de beelden al doen en een aantal ‘scènes’ hebben me ertoe verleid wat ongefundeerde suspense toe te voegen.”
Source: Programma notes Lantaren/Venster
 
DE BRUG
Joris Ivens, 1928, circa 17 minutes (352 meter, 35mm).
Composition: Oscar van Dillen%u2028(String Quartet no. 2)
This film was also screened at IDFA 1994 and 2008 in a retrospective of Joris Ivens.
The theme of this film is movement. The movement on and of the lift bridge across the 'Koningshaven' in Rotterdam. The middle part of this bridge can be lifted to allow ships to pass. Trains ride across the bridge. Ivens 'steals up on' the bridge with a simple handcamera, thereby reducing the art of filming to its essence.
"For me, the bridge consisted of a laboratory of movements, tints, forms, contrasts, rhythms and the relationship between all these phenomena", Ivens wrote in his autobiography. "What I wanted to achieve was finding a set of general rules, laws of continuity in the movements." Ivens's most aesthetic film was successful home and abroad.
The Dutch film critic L.J. Jordaan wrote in a monograph (1931): "The Bridge bears characteristics of the greatest possible economical limitations, and at the same time of a completely artistic licence. These combined motives inevitably had to lend it a fundamental force, a responsible seriousness, a wealth of fantasy and a strict brevity, which was difficult to equal in later films."
Source: www.idfa.nl
 
Composer Oscar van Dillen stated in an interview in 2007:
“De brug is voor mij op twee manieren een oerbeeld: hij verbindt gescheiden werelden, maar gaat als verbinding ook weer ergens anders overheen. Je hebt kruiselings verkeer, in dit geval van boten en treinen. In mijn compositie verbind ik ook tegenpolen: klank en stilte, beweging en stilstand, oost en west. Ik gebruik een Indiaas instrument, dat een grondtoon geeft die soms nauwelijks hoorbaar is tussen de andere instrumenten. De andere instrumenten proberen daaraan te ontsnappen. Maar op nauwkeurig gekozen momenten valt ineens bijna alles stil, en is die grondtoon juist wel te horen.” 
NRC/Handelsblad 2 April 2007
 
Music crtici Amanda Kuyper recognized this approach in her review of the performance:
Componist Oscar van Dillen benadrukt in zijn compositie vooral de herhalende patronen in de stille film DE BRUG. Cineast Joris Ivens volgde het open en sluiten van de beroemde spoorwegbrug De Hef tot in detail. Zo ook Van Dillen, die koos voor een minimal music-achtige benadering qua sfeer en ritme. Het strijkkwartet volgde niet alleen de cadans van de stoomtrein met krassende geluiden maar gaf ook de heftige maar soepel lopende machinerie van de brug een logisch geluid. Verbindend was de grondtoon van de Tanpura, een Indiaas snaarinstrument, die goed gekozen was als zware stem van de imposante brug.”
NRC/Handelsblad, 11 April 2007.
 
ROTTERDAM BINNENSTAD
Anonymous, circa 1920, circa 7 minutes (210 meter, 35mm)
Composition: Andreas Kunstein%u2028
Documentaire over het dagelijks leven in Rotterdam toont het dagelijks straatleven in Rotterdam met opnamen van het verkeer, wandelaars, vissers en de visafslag, arbeiders met karren, straatverkopers, schepen, bruggen en huizen. De opnamen zijn gemaakt vanaf een vast punt, een tram, een auto en een boot. Het eerste deel van de film toont de binnenstad, het tweede deel de stad vanaf het water en het derde deel de parken en de buitenwijken van Rotterdam.
Source: http://www.filmarchives-online.eu
 
CHIEFWHIP CIGARETTES
Animated commercial, anonymous, circa 1935, circa 1 minute
Composition: Friso van Wijck%u2028
 
NIEMEYER PIJPTABAK
Animated commercial, anonymous, circa 1923, circa 4 minutes%u2028
Composition: Andreas Suntrop
 
KATENDRECHT
Anonymous, 1925, circa 4 minutes (85 meter, 35mm)
Composition: Andreas Suntrop%u2028
Observations of the street life in Katendrecht. This harbour district was in the Twenties the Chinatown of Rotterdam.
 
MACHINES
Anonymous, 1925, circa 3 minutes
Composition: Andreas Suntrop
A dynamic montage of images of factories and machines. Originally a German film that was shown in Dutch cinemas.
 
DE MAASBRUGGEN
Paul Schuitema (Multifilm), 1937, circa 14 minutes
Composition: Koos van der Griend (1905-1950)%u2028
Paul Schuitema was a photographer and graphic designer. He made just a few films. In this film he observes the trafic-streams around the Rotterdam bridges. Composer Koos van der Griend added a modern score, energetic and nervous, to support this “film study”. 
See also the Dutch publication: Dick Maan (2006) Paul Schuitema: Beeldend organisator, Rotterdam: 010 Publishers, p. 81.
 
·      The programme contained new compositions of Oscar van Dillen (1958), Andreas Kunstein (1967), Arend Niks (1960), Duo Lukas Simonis (1962)/Pierre Bastien (1953), Andreas Suntrop (1966) and Friso van Wijck (1974) and featured also a soundtrack of Koos van der Griend (1905-1950).%u2028
·      Music was performed by the DoelenKwartet, in 2007 consisting of Sophia Torrenga (violin),%u2028Frank de Groot (violin),%u2028Karin Dolman (altviolin),%u2028Hans Woudenberg (cello). Website:  http://www.doelenkwartet.nl/nl/home/
·      In cooperation with additional musicians:%u2028Pierre Bastien (mechanal loops, pocket trumpet),%u2028Lukas Simonis (elektric guitar) and%u2028Andreas Suntrop (elektric guitar).
 
Stille stad, levende muziek is made possible thanks to the support of Dienst Kunst en Cultuur Rotterdam, Stichting Bevordering van Volkskracht, Prins Bernhard Cultuurfonds Zuid-Holland en het Filmmuseum Amsterdam. All compositions were commissioned by Fonds voor de Scheppende Toonkunst.
 
Persdocumentation
·      NRC-Handelsblad, 11 april 2007 (review by music critic Amanda Kuyper)
·      AD, 6 april 2007 (announcement)
 
Introduction (in Dutch)
Een groep eigentijdse componisten heeft muziek gemaakt bij acht Rotterdamse films uit de jaren twintig en dertig. Een bijzonder filmconcert met avant-garde en commercials! Rotterdam had voor de Tweede Wereldoorlog een rijke cultuur en een bruisend uitgaansleven. De stad moet er architectonisch prachtig uitgezien hebben. De weinige herinneringen die er zijn, staan op vroege documentaires en reclamefilms uit de jaren twintig. Gelukkig zijn deze filmbeelden geconserveerd door het Filmmuseum. De regisseurs gaven hun visie weer met alle mogelijkheden die de filmtechnieken indertijd boden, echter zonder geluid. Maar levende muziek maakt het subjectieve beeldverhaal compleet! Bovendien worden de films actueel door de eigentijdse visie van de componisten. Het modern klassieke DoelenKwartet fungeert als een mini-orkest met alle mogelijkheden voor expressie, dramatiek en intimiteit. Een aantal gastmuzikanten uit de jazz en popmuziek zorgt voor extra kleur en afwisseling. Componist Oscar van Dillen zal de avond starten met een inleiding, genaamd: 'Beeld en muziek'.
Source: Programme notes Lantaren/Venster