EYE - knipselkrant: Regen (1929)


De ‘hoofdpersoon’ is een regenbui en een stad (Amsterdam). Het verhaal is de ontmoeting tussen de regenbui en de stad. Sfeerimpressies hiervan worden in chronologische volgorde gepresenteerd. 

Recensie 1
“Ivens laat met zijn documentaire regen in al zijn verschijningsvormen zien. Dat wil zeggen, de regen wordt getoond terwijl deze valt op straat, in grachten, plassen, op paraplu's, dakpannen. Stromend van de daken of druppelend. Mensen fietsen over natgeregende straten, waarbij alleen hun spiegelbeeld in de plassen op straat zichtbaar is.  
De film is minder abstract dan Haanstra's 'Spiegel van Holland'. Er wordt in feite een verhaal getoond in de zin dat de dag zonnig begint, er vredig bootjes door de grachten varen, en het weer langzaam maar zeker begint te betrekken, totdat de regen verschijnt. Eerst met kleine spatjes, en vervolgens stortregenend. Ondanks dat Nederland eraan gewend is, vindt niemand het prettig. Geërgerd kijken mensen om zich heen en haasten zich naar huis of een vervoermiddel zoals een tram. Een leuk montagemoment vindt plaats wanneer er bijna tegelijkertijd een zolderraam wordt dichtgedaan en een paraplu wordt opgestoken. 
Overhead shots die voorbijkomende (bovenkanten) van paraplu's toont hebben iets speels, en wanneer een hele groep zwarte paraplu's het beeld vult, krijgt het geheel iets als van een abstract schilderij.”
Bart Rietvink, Movie2Movie, URL: http://www.movie2movie.nl/r84400-Recensie-Regen.html.
 
Recensie 2
“Ivens begint zijn film met beelden van een zomerse zon die overal warmte en schaduwen op het stadse Nederland werpt. Mensen winkelen, werken en boven alles, de mensen zijn buiten. Dan, zonder enige introductie zien we donkere wolken, en na enkele zonnige shots nog meer donkere wolken. Het eerste plot punt is bereikt, waarna dikke druppels water het idyllische uiterlijk komen verstoren. Een man loopt gehaast langs de camera, waarna hij even stilstaat, met zijn hand voelt of het daadwerkelijk regent, om vervolgens zijn pas te versnellen. Hij introduceert de negerende mens; ze lopen iets sneller dan normaal en trekken vieze gezichten, maar ze blijven doorwinkelen. Het volgende stadium is het vluchten en het schuilen. Massaal steekt men zijn paraplu op, of houd men met opzet een tram aan om enige tijd in te verblijven. Ivens verteld per shot een klein verhaaltje, die uiteindelijk perfect in het geheel lijkt te passen. Elk beeld geeft een actie of een reactie, terwijl de grote antagonist – het vallende water – elke vorm van plezier bij de mens wegneemt. Doormiddel van auto- en tramruiten showt Ivens ons de toename van regen. Ook blijft hij beelden van straten en grachten maken, waar hij de verandering van het landschap aantoont. Geen shot is te veel.
Dan krijgen we plot punt nummer twee, overdonderend harde neerslag. De straten zijn verlaten en enkele beelden uit de vorige akte worden herhaald, zodat we een nog treuriger beeld van onze omgeving krijgen. Uiteindelijk neemt de regen af, de plassen water laten steeds minder kringen zien, totdat we slechts naar natuurlijk gladde spiegels kijken. De derde akte vind zijn intrede. Terwijl Ivens de ravage toont, neemt het aantal mensen op straat weer toe. Langzaamaan pakt men het leven weer op en is het eerste lachende gezicht zichtbaar. De film eindigt met een beeld van een aantal huizen aan een gracht, een herhaling vanuit de eerste akte, toen de zon nog scheen.
De eerste keer viel me de helft van deze functies pas op, maar bij de tweede kijkbeurt zag ik in hoeverre Ivens zijn film volgestopt heeft met functionaliteit en motieven. Zo zag ik nu pas de wegvliegende Zwaluwen, beesten die de regen sneller doorhebben dan de gemiddelde mens. Ook viel me op hoeveel Ivens gebruik maakt van scherptediepte, iets dat in die tijd eigenlijk nog nauwelijks werd gebruikt. Meerdere malen stelt hij scherp op bedruppelde autoruiten, terwijl we op de achtergrond alleen nog maar silhouetten onscherper zien worden.”
Bram Ruiter (28 november 2008), URL: http://www.salonindien.nl/2008/kijken-naar-de-regen/.
 
Documentatie
Ontleend aan:
André Stufkens, Joris Ivens Wereldcineast, Nijmegen: Europese stichting Joris Ivens, 2008, pp. 64-85.
 
 
De versie van Regen met de score van Hanns Eisler (1941) werd gerestaureerd onder leiding van de Duitse musicoloog Johannes Carl Gall en conservator Mark-Paul Meyer (Filmmuseum). Met behulp van de authentieke opnames en na diepgaand bronnenonderzoek werd de complexe synchronisatie afgerond, met een prachtig resultaat.
De masterkopie van Regen werd in Denemarken gescand. Omdat de muziek nu echt synchroon loopt met de beelden, wordt eindelijk recht gedaan aan de intenties en het vakmanschap van zowel de filmmaker als de componist.%u2028
Deze restauratie werd het eerst vertoond tijdens de Filmmuseum Biennale 2005, met een inleiding door Johannes Carl Gall. In hetzelfde jaar programmeerde het muziekfestival MUSICADES in Lyon eveneens de diverse versies van Regen, met een inleiding door Claude Brunel.
 
In 2008 presenteerde de Europese stichting Joris Ivens in samenwerking met CAPI Films en het Filmmuseum de 5 dvd box en het boek ‘Joris Ivens Wereldcineast’.
 
Internetbronnen
· http://www.ivensdevliegendehollander.nl/inhoud/film/film-3a.asp?elementID=3&invalshoekID=1&opdrachtID=1
· http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/2011/juli/Joris-Ivens-maakt-Regen.html
· http://www.ivens.nl/upload/newsmagazine11-joris-ivens.pdf: Edward Hughes, ‘Scoring RAIN: a contemporary British composer’s perspective’, in: Ivens Magazine 11 (nov 2005) p 26.
· http://www.ivens.nl/upload/?p=155&k=1&t=1&m=1. Hier zijn drie teksten te down loaden:
  1. Johannes Carl Gall & Owen Underhill: Correspondentie over live-uitvoering van REGEN (2004).
  2. André Stufkens: Three times RAIN (2005).
  3. Theodore van Houten: Muziek & REGEN (2001).
 
Vergelijk
 
Regenbuien in fictiefilms
Voorbeelden: Singin’ in the Rain (1952) of Breakfast at Tiffany (Blake Edwards, 1961), of Turks Fruit (Paul Verhoeven,1973), of Monsoon Wedding (Mira Nair, 2011), of Bridgit Jones: The Edge of Reason (2004) of Solaris (Steven Soderbergh, 2002).
 
In deze speelfilms zijn regenbuien te beschouwen als momenten die een belangrijk compositie-element zijn in de verhaalwereld, bijvoorbeeld een omslagpunt vormen op het vlak van informatieverspreiding, of wisseling van het vertelperspectief en/of markering van het tijdsverloop in de verhaalwereld.
 
Speciale aandacht verdient de regenbui in PSYCHO (Hitcock, 1960). Filmkenner Mark Cousins schreef hierover in een column:
“In Alfred Hitchcocks’s Psycho (1960), as Janet Leigh drives, she thinks about the money she has just stolen. As she becomes more worried about the consequences, it gets dark and starts to rain. The camera looks through the wet windscreen at her as her eyes widen with fear. As the wipers swish we see her clearly, then not, clearly, then not. The rain is like a judgement. Famously, the next downpour of water, in the pristine white bathroom, comes after she has decided to return the money. She is happy and begins to cleanse herself – until she is interrupted. The rain and the shower bookend her moral choice.”
Mark Cousins, in: Widescreen: Watching, Real, People, Elsewhere, London: Wallflower Press, 2008, p.37.

Aanbevolen publicaties van Mark Cousins:
  • Scene by Scene (2002, gebaseerd op de gelijknamige BBC-serie)
  • Story of Film (2004, in het Nederlands vertaald onder de titel ‘Close Up: wereldgeschiedenis van de film’, in 2012 verscheen de gelijknamige 15-delige documentaire serie op dvd).