By the Law (1926)


De actualiteit van de zwijgende film. Een blogtekst van Peter Bosma.

Lev Koelesjov kan gezien worden als de leermeester van de Sovjet avant-garde filmkring in Moskou. Als jongeman had hij enige ervaring met filmproductie opgedaan in het tsaristische Rusland met onder andere “The Project of Engineer Prite” (1918, zie www.hyperkino.net). Na de revolutie gaf hij als een van de eersten een voorbeeld van een nieuwe aanpak van filmmaken. Zijn invloed werd ondersteund door zijn publicaties en zijn regielessen.
 
Hier een korte notitie over zijn eerste Sovjetfilm “De buitengewone avonturen van Mr. West in het land van de Bolsjewieken” (1924) en zijn meesterwerk By the Law (1926).

De buitengewone avonturen van Mr. West in het land van de Bolsjewieken (1924)
Regisseur Lev Koelesjov en zijn ploeg medewerkers maakten met “De buitengewone avonturen van Mr. West in het land van de Bolsjewieken” (1924) een vrolijke film, waarin ze van alles uitprobeerden en met van alles onbezorgd en enthousiast de spot dreven. De ploeg van Koelesjov maakten een parodie op alle films die ze kenden, met een voelbare bewondering voor de Amerikaanse actiefilms (o.a. Douglas Fairbanks) en komedies (o.a. Harold Lloyd) en westerns.
 
In de slotscène bevat onversneden Sovjet-propaganda, in de vorm van een simpel fris voornemen tot een onbevooroordeelde internationale culturele uitwisseling. Dat mag de pret niet drukken: Mr. West is toch vooral een energieke en ongecompliceerde slapstick, een visuele absurde komedie. Het is ook een van de eerste uitbarstingen van creatieve geestdrift in de Sovjet-Unie.
De makers kozen voor een excentrieke stijl, als contrast met de psychologisch invoelende, emotioneel-theatrale stijl van het melodrama. De acteurs blinken uit in groteske mimiek en motoriek.
Alexandra Khoklova springt woest in het rond en etaleert haar verbijsterend brede glimlach, Vladimir Fogel heeft een kort optreden. Beide acteurs keren twee jaar later terug in “By the Law”.
In de acteursploeg van “Mr. West” zitten verder nog onder andere Boris Barnet en Vsevolod Poedovkin, die kort daarna beroemde regisseurs zouden worden.
 
 
MY GRANDMOTHER (1929)
Overigens: voor wie het allemaal nog energieker en nog excentrieker wil zien: probeer de Georgische komedie MY GRANDMOTHER (Kote Mikaberidze, 1929), een vlammende satire op Sovjet bureaucratie, beschikbaar met een zeer dynamische jazz begeleiding door het Beth Custer Ensemble.
Deze film is in 2010 met deze voorbeeldige begeleiding op het festival van Tblisi vertoond, mogelijk gemaakt door crowd fundraising op de site kickstarter.com. 
Op You Tube staat een trailer: www.youtube.com/watch?v=A9hvzZmq8OU.
 
By the Law (Po zakonu / Dura Lex)
USSR, 1926. Approximately 83 minutes upon release (1673 meters).
Produced by Goskino. Directed by Lev Kuleshov. Based on the story "The Unexpected" by Jack London. Scenario: Viktor Sjklovski. Cast: Alexandra Khokhlova, Sergei Komarov, Vladimir Fogel, Pyotr Galadzhev, and Porfiri Podebed.
 
BY THE LAW is een uitzonderlijke film. Het verhaal achter de schermen is veelzeggend: Kuleshov werkte met een laag budget en bleef zodoende onder de radar van de Sovjet censuur. Hij verfilmde een Amerikaans verhaal waarin de vraag gesteld wordt wat gerechtigheid is en de stem van beschaving klinkt met de Bijbel in de hand. Allemaal zaken die niet welkom waren in de Sovjet-Unie in de roerige jaren twintig.

De film begint met een idyllisch tafereel van een groep mensen die kamperen in de woeste natuur, vlak bij een rivier. Het is geen vrijblijvende vakantie, het doel is goud te vinden en de hebzucht slaat al snel toe als inderdaad goud gevonden wordt. Vladimir Fogel speelt de vrolijke man die door het lint gaat omdat de groep hem treitert en kleineert. In de wildernis uit hij zijn woede op de meest rechtstreekse manier: hij knalt twee van plaaggeesten neer. De twee overlevenden zien zich geconfronteerd met hun wraakgevoelens en hun gevoel van gerechtigdheid.

Het is een beklemmend verhaal van een morele patstelling, waarbij de drie hoofdpersonen omgeven zijn door een woest natuur, met snelstromend kruiend ijs in de rivier, overstromingen van de blokhut en gierende storm. De emoties worden weerspiegeld in de omgeving. De beschaving blijkt opnieuw een dun vernis.
 
In 2008 werd BY THE LAW vertoond in de openlucht tijdens het filmfestival Cinema Ritrovato in Bologna, als onderdeel van een retrospectief van Koelesjov. (muzikale begeleiding ...? )
Zie onder andere: www.artmargins.com/index.php/archive/90-lev-kuleshov.
 
In 2010 werd BY THE LAW gerestaureerd door het Oostenrijks Filmmuseum en op dvd uitgebracht.
“By the Law tells the story of a group of prospectors in the Yukon who, after a gold strike and two murders, find themselves faced with an existential crisis, in the midst of horrific ice and darkness. Aleksandra Chochlova, the main collaborator and life-partner of the director, plays the unusual female lead.”
“Apart from By the Law, the DVD also contains the only surviving fragment of Kulešovs Vaša znakomaja / Your Acquaintance (1927) - with production design by Aleksandr Rodchenko and once again starring Aleksandra Chochlova.”
Bron: www.filmmuseum.at
 
Deze restauratie werd gepresenteerd tijdens het 40e International Film Festival Rotterdam 2011.
Helaas gebeurde dit in een digitale projectie en helaas met begeleiding van een score samengesteld door Franz Reisecker. Deze figuur zag kans een meesterwerk ernstig te beschadigen met stuurloze geluiden.
Wie wil kan dit strenge oordeel toetsen aan een eigen luisterervaring, want de herrie is ook op de dvd geplaatst.
 
Trailer van By the Law (1926) on You Tube: www.youtube.com/watch?v=h5zX09BC5rk
 
Wat bezielt ze daar in het Oostenrijks Filmmuseum? Ze laten ook al de films van Vertov verknoeien door de zielloze scores van Michael Nyman.
 
Laat iedereen het weten: de perfecte score voor BY THE LAW bestaat al.
In het seizoen 2001-2002 werd BY THE LAW namelijk in Nederland vertoond met de orkestscore van Jan Bus.
Dit gebeurde in het kader van de onvolprezen serie Film en Muziek, georganiseerd door stichting Film in Concert (Theodore van Houten).
Zie o.a. www.score-magazine.nl/modules.php?name=News&file=article&sid=156
 
Sources for Sovjet Silent Cinema
 
Sources for studying Lev Koelesjov (1899-1970)
 
David Bordwell analyseert in zijn blog de montage in een scène van BY THE LAW, URL: www.davidbordwell.net/blog/?cat=112
 
De internationale transcriptie van Russische namen levert een aantal varianten op:
Dutch: Koelesjov – English: Kuleshov – French: Kouléchov – German: Kulewschow. Russian: Kulešov.